Witamina D nazywana jest „witaminą słońca”, a jej naturalnym źródłem jest ekspozycja na światło słoneczne. Niedobór tej witaminy może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, w tym depresji, utraty gęstości mineralnej kości czy osłabienia układu odpornościowego, co skutkuje nawracającymi infekcjami. Sprawdź, po czym poznać niewystarczającą podaż witaminy i jak uzupełnić jej niedobory.
Witamina D (szczególnie D3) jest uznawana za jedną z najważniejszych substancji dla organizmu, nie tylko w okresie jesienno-zimowym. Wspomaga wchłanianie wapnia i fosforu, co przekłada się na zdrowie kości i zębów. Wpływa na mięśnie, odporność, a nawet samopoczucie psychiczne, ma korzystny wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego.
Jednocześnie jest unikalna wśród witamin, ponieważ może być syntetyzowana przez organizm ludzki pod wpływem promieniowania słonecznego. W naszym kraju niewiele jest miesięcy słonecznych, dlatego niezbędna może okazać się suplementacja (szczególnie od jesieni do wiosny) oraz zbilansowana dieta.
Jakie są główne objawy niedoboru witaminy D3?
Wśród objawów niedoboru witaminy wymienia się przewlekłe zmęczenie, spadek wydajności w codziennym funkcjonowaniu, bóle mięśni i bóle stawów, skurcze kończyn, bóle kości oraz głowy. U niektórych osób niedobór witaminy D3 objawia się osłabieniem mięśni i problemami z kośćmi. Może to prowadzić do osteomalacji u dorosłych, charakteryzującej się rozmiękczeniem kości.
Charakterystycznym objawem niskiego poziomu witaminy D jest spadek odporności, utrudniający skuteczną walkę z bakteriami i wirusami. Objawia się on częstymi infekcjami górnych dróg oddechowych.
Z powodu braku witaminy D cierpi również zdrowie psychiczne. Objawia się to wahaniami nastroju, drażliwością, a nawet stanami depresyjnymi. Jest to skutkiem zaburzonej produkcji serotoniny, czyli hormonu odpowiadającego za dobre samopoczucie.
Wśród pozostałych objawów niedoborów wymienia się:
- zaburzone funkcje poznawcze,
- problemy z koncentracją,
- problemy z pamięcią,
- powolne gojenie się ran,
- krwawienie dziąseł,
- zwiększoną wrażliwość na ból,
- problemy ze snem oraz zaburzenia snu, np. częste wybudzanie.
Z powodu braku tej witaminy mogą wystąpić również problemy ze skórą, takie jak suchość, wypryski oraz trądzik. W przypadku ciężkiego niedoboru witaminy D3 zwiększa się ryzyko rozwoju chorób autoimmunologicznych. Najczęściej wymienia się stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów i cukrzyca typu 1.
Dowiedz się więcej: Dieta przeciwzapalna – co jeść, a czego unikać?
Jakie są specyficzne objawy niedoboru witaminy D3 u dzieci?
Witamina D3 odgrywa kluczową rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforowej w ustroju. Oznacza to, że zbyt niski poziom ma negatywny wpływ na rozwijający się organizm dziecka.
Dowiedz się więcej: Dieta dla dziecka – kluczowe zasady. Jadłospis i posiłki
Niedobór witaminy D3 u dzieci i niemowląt może prowadzić do bardzo poważnych zaburzeń rozwojowych, jak np. krzywica, która objawia się deformacjami układu kostnego, w tym deformacjami klatki piersiowej. Często obserwuje się również zniekształcenie sylwetki oraz różaniec krzywiczy. Są to charakterystyczne zgrubienia na żebrach (w miejscu połączenia części kostnej z chrzęstną), które tworzą wyczuwalne koraliki po obu stronach klatki piersiowej.
U najmłodszych może wystąpić opóźnione ząbkowanie. O ile u prawidłowo rozwijającego się malucha ząbkowanie ma miejsce między 5 a 10 miesiącem życia, to u dziecka, które cierpi na niedobór witaminy D3, pojawia się znacznie później.
Inne objawy i skutki niedoboru witaminy D3 u dzieci:
- rozmiękanie potylicy,
- płaska główka,
- słaby przyrost masy ciała,
- spowolniony wzrost, a nawet jego zahamowanie,
- opóźniony rozwój ruchowy,
- hipotonia mięśniowa, tzw. „wiotkie dzieci”,
- nawracające infekcje,
- nadmierna potliwość,
- zaparcia.
Niedobory witaminy D3 w okresie ciąży zwiększają ryzyko powikłań u noworodka. Mogą pojawić się:
- niska masa urodzeniowa,
- drgawki u noworodka,
- hipokalcemia u noworodka, czyli stan obniżonego stężenia wapnia w surowicy krwi, objawiający się tężyczką, skurczami mięśni i zaburzeniami rytmu serca,
- nieprawidłowa budowa szkliwa zębów w późniejszym wieku.
Czym grozi długotrwały brak witaminy D3 w organizmie?
Długotrwały brak witaminy D3 niesie ze sobą poważne konsekwencje zdrowotne. U dorosłych są to m.in. depresja, odwapnienie kości, osteoporoza oraz osteomalacja, czyli rozmiękanie kości. Z kolei u dzieci: krzywica, zaburzenia wzrostu i wady postawy.
Zbyt niski poziom witaminy D w organizmie zwiększa ryzyko rozwoju:
- chorób autoimmunologicznych, takich jak: stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów,
- chorób sercowo-naczyniowych, w tym nadciśnienia i choroby niedokrwiennej serca,
- zaburzeń metabolicznych i cukrzycy typu 2,
- zaburzeń wzroku, zwłaszcza przewlekłe podrażnienie oczu, a w skrajnych przypadkach nawet jaskra,
- chorób przyzębia, próchnicy i wypadania zębów.
Obserwuje się także szybsze starzenie się organizmu, większe ryzyko nowotworów, w tym raka prostaty, raka piersi i raka jelita grubego oraz pogorszenie słuchu. Niekiedy pojawiają się również zaburzenia pracy układu pokarmowego, takie jak biegunka, problemy z apetytem czy nadwaga.
Przeczytaj na blogu: Dieta redukcyjna – zasady. Jak zaplanować jadłospis na redukcję wagi?
Jak sprawdzić poziom witaminy D3 i uzupełnić jej niedobory?
Badanie poziomu witaminy D w organizmie człowieka jest ważne, by uniknąć niedoboru, a także dla oceny ogólnego stanu zdrowia. Najbardziej powszechną metodą jest pomiar stężenia 25-hydroksywitaminy D [25(OH)D] we krwi. Badanie to pozwala określić, czy występuje umiarkowany niedobór, ciężki niedobór czy optymalny poziom witaminy D.
Wartości poniżej 20 ng/ml wskazują na niedobór witaminy D, wartości między 21 a 29 ng/ml uważane są za nieoptymalne, a poziom powyżej 30 ng/ml uznawany jest za optymalne zapotrzebowanie organizmu na witaminę D, czyli odpowiedni poziom witaminy.
Jak uzupełnić niedobór witaminy D3?
Oprócz ekspozycji na słońce, niezbędna jest dieta bogata w witaminę D. Niektóre produkty spożywcze są jej naturalnymi źródłami. Należą do nich tłuste ryby: łosoś, sardynki, śledź, makrela, a także masło, sery, żółtka jaj oraz wątróbka. Pomocne mogą być również produkty fortyfikowane, takie jak wzbogacane mleko, margaryny, produkty mleczne.
W dbaniu o odpowiedni poziom witaminy D3 wsparciem jest Foodify, catering domowy, który wpisuje się w rytm codziennego życia. Odpowiednio zbilansowane menu, oparte na produktach bogatych w witaminę D, pomaga utrzymać regularność jedzenia i ograniczyć ryzyko niedoborów. Bez stresu, konieczności codziennego planowania i gotowania.
Pomocna może być suplementacja witaminy D. Preparaty dostępne są w formie kapsułek, kropli lub tabletek, a ich dawkowanie powinno być zawsze ustalane indywidualnie, najlepiej po konsultacji z lekarzem.
