Jak jednym słowem określić dietę GAPS? – lecznicza, odbudowująca, a może łagodząca? Tak naprawdę wszystkie te opisy można do niej przypisać. Pełna dieta GAPS to model odżywiania, skupiający się na założeniu, że zdrowie zaczyna się w jelitach. Jest to dieta lecznicza, zalecana w chorobach, takich jak depresja, zespół jelita drażliwego, alergie.
Wśród niektórych wzbudza kontrowersje, dla innych jest nadzieją na lepsze zdrowie i życie… Nie jest to dieta odchudzająca – jej celem nadrzędnym jest poprawa ogólnego stanu zdrowia, przywrócenie prawidłowych funkcji trawiennych i lepszej kondycji jelit. Jak się żywić, przechodząc na ten model odżywiania, co można jeść, a które produkty należy wykluczyć w jadłospisu? Sprawdźmy to!
Na czym polega dieta GAPS?
Dieta GAPS, bo o niej mowa, to żywieniowa odpowiedź na Gut and Psychology Syndrome, czyli zespół dolegliwości związanych z nieprawidłowym działaniem jelit i towarzyszącymi im problemami psychologicznymi. Mówiąc inaczej – program żywieniowy oparty na teorii, że zdrowie jelit ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania całego organizmu.
Ciekawostką jest, że dieta GAPS to modyfikacja diety SCD (dieta specyficznych węglowodanów), której celem jest wspomaganie leczenia chorób jelit, zwłaszcza SIBO i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
Dieta została stworzona przez neurolożkę i specjalistkę ds. żywienia – dr Natashę i jest efektem jej wieloletniej pracy z pacjentami cierpiącymi zaburzenia, takie jak:
- zaburzenia ze spektrum autyzmu,
- zaburzenia obsesyjno-kompulsywne,
- depresja,
- choroba afektywna dwubiegunowa.
W przypadku tych chorób chodziło o wsparcie w terapii oraz poprawę funkcjonowania i jakości życia osób dotkniętych jedną z nich.
Ta restrykcyjna dieta, której celem jest odbudowa mikrobioty jelitowej i usprawnienie funkcjonowania układu pokarmowego, jest zalecana pacjentom cierpiącym na IBS (zespół jelita drażliwego), IBD (choroba zapalna jelit) oraz SIBO. Sprawdzi się również w przypadku zaburzeń psychicznych, według których są one powiązane z nieprawidłowym funkcjonowaniem mikroflory jelitowej.
Przeczytaj na blogu:
Jakie są zalecenia dietetyczne przy zespole jelita drażliwego?
Dieta przy SIBO – zalecenia i zasady. Czego unikać?
Poznaj zasady!
Podstawą diety GAPS jest eliminacja węglowodanów, cukrów prostych i słodzików oraz produktów ze sztucznymi dodatkami, barwnikami czy konserwantami i wprowadzenie do diety m.in fermentowanych produktów mlecznych, wysokiej jakości mięsa i ryb.
Do pozostałych założeń diety GAPS należą:
- Przepisy planu dietetycznego opierają się na domowych wywarach mięsnych, działających regenerująco na błonę śluzową jelit.
- Stopniowo wprowadzaj poszczególne produkty – dieta podzielona jest na etapy, w których produkty są wprowadzane powoli, aby umożliwić regenerację jelit.
- Wybierając mięso – łącz je z warzywami nie skrobiowymi.
- Ważną rolę w diecie odgrywają kiszonki, np. kiszone warzywa oraz fermentowane produkty mleczne.
- Do obróbki termicznej należy używać tłuszczów zwierzęcych lub masła klarowanego ghee. Tłuszcze roślinne powinny być spożywane na zimno.
- Podczas stosowania diety można wprowadzić suplementację (o ile zaleci ja lekarz lub dietetyk).
Jakie są etapy odżywiania w diecie GAPS?
Dietę GAPS należy wprowadzać stopniowo. Poniżej prezentujemy etapy wprowadzania diety – jest ich 6, więc wszystko odbywa się naturalnie i bezpiecznie.
1. Etap pierwszy opiera się głównie na domowych bulionach i soku z kiszonek. Warto włączyć do menu domowy fermentowany nabiał, jak np. jogurt i kefir. Pozwoli to na łagodną detoksykację organizmu i odbudowę mikroflory jelitowej.
2. Do pokarmów spożywanych w pierwszym etapie (wywary mięsne, buliony na kościach) można dodać gulasze warzywne i mięsne, duszone ryby. Zaleca się zwiększenie ilości zjadanych warzyw i fermentowanych produktów mlecznych, a także wypijanie więcej soku z kiszonej kapusty.
3. Na tym etapie można już jeść potrawy na bazie jajek (przetworzone termicznie), awokado i kiszone warzywa.
4. Czwarty etap należy do pieczonego mięsa z warzywami. W jadłospisie mogą znaleźć się również oliwa z oliwek, świeże soki warzywne oraz domowy chleb z mąki orzechowej.
5. Pojawiają się surowe warzywa oraz jabłka.
6. W ostatnim etapie można wprowadzać owoce i miód.
Czas trwania poszczególnych etapów diety jest regulowany wyłącznie przez reakcję układu pokarmowego na wprowadzenie nowych produktów. Jeśli po drodze pojawią się dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zalecany jest powrót do poprzedniego etapu diety na dłuższy czas.
Dowiedz się więcej: Dieta śródziemnomorska – zasady i efekty? Co jeść?
Jakie produkty są dozwolone i przeciwwskazane w diecie GAPS?
Produkty zalecane w diecie GAPS to przede te, które wspierają regenerację mikroflory jelitowej, np. fermentowane produkty, wywary mięsne i pozbawione skrobi warzywa. Jednocześnie dieta GAPS to eliminacja węglowodanów oraz eliminacja zbóż, tak więc produktów z tej grupy należy unikać.
Produkty dozwolone
- mięso i wywary mięsne,
- ryby i owoce morza,
- jaja,
- żywność fermentowana,
- produkty z mąki orzechowej i orzechy.
Produkty przeciwwskazane w diecie GAPS
- zboża i produkty zbożowe,
- warzywa skrobiowe – ziemniaki, bataty, pasternak, brukiew, topinambur,
- nasiona roślin strączkowych – fasola, ciecierzyca, soczewica,
- produkty wysokoprzetworzone – fast food, dania typu instant, konserwy,
- laktoza i wszystkie produkty zawierające mleko,
- cukier, słodzik – i wszystkie produkty, które je zawierają.
Przeczytaj na blogu: Jak dieta wpływa na poziom trójglicerydów we krwi?
Jak dieta GAPS wpływa na zdrowie jelit oraz psychiczne?
Celem diety GAPS jest poprawa zdrowia jelit poprzez wspieranie regeneracji mikroflory jelit, co ma pozytywny wpływ na zdrowie psychiczne. Ponadto dieta, której głównym elementem są fermentowane produkty bogate w probiotyki i enzymy trawienne, wspomaga trawienie, a co za tym idzie, może redukować objawy nietolerancji pokarmowej (np. laktozy czy glutenu) oraz przyczyniać się do poprawy funkcjonowania mózgu.
Dieta GAPS holistycznie dba o nasz organizm, dlatego też często jest polecana nie tylko osobom cierpiącym na problemy z układem pokarmowym, ale również osobom z zaburzeniami neurologicznymi, doświadczającymi zaburzeń lękowych, chorobą afektywną dwubiegunową czy zespołem psychologiczno-jelitowym.
Jakie są korzyści i wady stosowania diety GAPS?
GAPS to restrykcyjna dieta, ale mimo to niesie za sobą liczne korzyści zdrowotne. Jeśli cierpisz na zaburzenia jelitowe, takie jak jelito wrzodziejące czy IBS lub borykasz się z depresją czy lękami, docenisz fakt, że ten model żywienia:
- poprawia funkcjonowanie układu pokarmowego, zwłaszcza zdrowie jelit,
- regeneruje mikroflorę jelitową,
- redukuje objawy nietolerancji pokarmowej – ważne w przypadku celiakii, nadwrażliwości na gluten i nietolerancji laktozy,
- potencjalnie poprawia zdrowie psychicznego oraz zaburzenia neurologiczne,
- poprawia nawyki żywieniowe poprzez spożywanie naturalnych, pełnowartościowych produktów, bez cukru, konserwantów i sztucznych dodatków.
- wspiera odporność poprzez poprawę mikrobioty jelitowej.
Wady diety:
- potencjalne niedobory pokarmowe – należy pamiętać, że GAPS to dieta restrykcyjna, dlatego, jeśli nie jest dobrze zbilansowana, może prowadzić do niedoborów ważnych składników odżywczych (np. błonnika, witamin z grupy B oraz witaminy D),
- trudność we wdrożeniu i utrzymaniu – dieta wymaga całkowitej zmiany stylu życia, przestawienia się na konkretne produkty, planowania posiłków z dbałością o ich odpowiednie zbilansowanie,
- ścisła kontrola stanu zdrowia – eliminacja wielu grup pokarmowych może stanowić wyzwanie, zwłaszcza przy długoterminowym stosowaniu.
Dowiedz się więcej: Zasady zdrowego odżywiania dla każdego
Kiedy należy rozważyć konsultację z dietetykiem przed rozpoczęciem diety GAPS?
Przez to, że dieta jest mocno restrykcyjna, wymaga ostrożności w stosowaniu. Zalecamy więc, aby jeszcze przed jej rozpoczęciem skonsultować się z dietetykiem. Źle dobrana lub nieodpowiednio zbilansowana dieta może prowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. Dotyczy to nie tylko osób z istniejącymi problemami zdrowotnymi (zdrowie jelit, zdrowie psychiczne), ale także wszystkich, którzy planują przejść na ten model żywienia.
Co da Ci konsultacja z dietetykiem? Przede wszystkim omówisz z nim ewentualne przeciwwskazania czy ryzyka i sprawdzisz, czy dieta jest dla Ciebie odpowiednia. Ponadto opieka profesjonalisty umożliwi Ci dostosowanie jadłospisu do indywidualnych potrzeb (otrzymasz spersonalizowany plan żywieniowy), monitorowanie stanu zdrowia oraz ewentualne wprowadzenie dodatkowej suplementacji.
Pamiętaj – jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, lepiej skonsultuj się z dietetykiem, zamiast eksperymentować na sobie!
Psst! A jeśli szukasz wygodnego rozwiązania, które zadba o wszystko i we wszystkim Cię wyręczy – brzmi bardzo wygodnie, prawda? – Foodify poleca się na teraz i na przyszłość.
Do Twojej dyspozycji oddajemy profesjonalnego dietetyka i osobistego e-asystenta. Ten pierwszy zadba o zdrowie, a asystent? Kto wie… może stanie się Twoim najlepszym towarzyszem. Jest gadatliwy, to prawda i nawet nie zamierzamy tego ukrywać, ale czy nie jest tak, że im więcej rozmawiamy, tym lepiej się znamy? Efekt tej znajomości? Dieta idealnie dopasowana do Ciebie, a przy okazji solidna dawka motywacji i wsparcia – warto, prawda?
