Cierpisz na skurczowe bóle brzucha, wzdęcia, wczesne uczucie pełności po posiłku, bóle mięśni, zmęczenie i senność? Dodatkowo niedawno pojawiła się zmiana częstości wypróżnień? To może być IBS – zespół jelita drażliwego. Sprawdź, jak sobie poradzić z chorobą i jaką dietę stosować.
IBS jest przewlekłą chorobą układu pokarmowego, dotyczącą jelita cienkiego oraz jelita grubego. Dokładne mechanizmy powstawania choroby nie są znane. Przypuszcza się, że stoją za nią przewlekły stres, zaburzenia w obrębie osi jelita-układ nerwowy, a przede wszystkim niepoprawna reakcja układu pokarmowego na stymulujące go bodźce.
Objawy zespołu jelita drażliwego bywają różne, jednak cechą charakterystyczną choroby są bóle brzucha o charakterze stałym lub nawracającym. Pacjenci określają je jako ostre i kurczowe. Bólom towarzyszą wzdęcia oraz pilna potrzeba wypróżnienia. Zjadane posiłki mogą nasilać objawy. Dlatego tak ważne jest, aby jak najszybciej wdrożyć odpowiednie leczenie i dietę.
Jakie są podstawowe zasady diety przy zespole jelita drażliwego (IBS)?
Jednym z kluczowych elementów leczenia zespołu jelita nadwrażliwego jest odpowiednio dobrana dieta, dostosowana do indywidualnej tolerancji pacjenta. Nie ma jednolitych zaleceń dietetycznych dla wszystkich chorych – jadłospis jest zawsze dostosowany do postaci choroby (postać biegunkowa, zaparciowa, mieszana).
Dieta przy jelicie drażliwym bazuje na produktach lekkostrawnych (duszonych bez obsmażania, gotowanych w wodzie lub na parze i pieczonych w rękawie do pieczenia). Bardzo ważne jest unikanie potraw wzdymających, nadmiaru tłuszczów oraz ostrych przypraw. Podstawową formą leczenia jest protokół żywieniowy Low FODMAP, czyli dieta FODMAP, znana również jako dieta niskofodmapowa.
Dieta przy zespole jelita drażliwego ma ograniczać fermentujące oligo-, di-, monosacharydy i poliole. Są to krótkołańcuchowe węglowodany, które mogą być trudno trawione przez jelita i nasilać dolegliwości jelitowe.
W codziennym jadłospisie zaleca się chude mięsa, ryby, biały ryż, produkty bezlaktozowe oraz dbanie o odpowiednie nawodnienie. Kluczowe znaczenie mają zasady i zalecenia, takie jak:
- regularność posiłków – posiłki należy spożywać o stałych porach, najlepiej bez pośpiechu, co 3-4 godziny; porcje powinny być małe,
- unikanie długich przerw między posiłkami,
- ograniczenie napojów gazowanych i alkoholu,
- unikanie produktów wzdymających – należą do nich kapusta, fasola, cebula,
- ograniczenie owoców do trzech małych porcji na dzień,
- dostosowanie ilości tłuszczu w diecie, tak by tłuste potrawy nie spowalniały trawienia,
- spożywanie dużej ilości wody – nawodnienie jest niezbędne, zwłaszcza w przypadku biegunek.
Zalecenia żywieniowe podkreślają także konieczność stopniowego wprowadzania produktów oraz indywidualnego podejścia, ponieważ reakcje organizmu mogą się różnić. Stres i aktywność fizyczna również wpływają na przebieg choroby i nie powinny być pomijane w terapii.
Dowiedz się więcej: Dieta lekkostrawna – co jeść? Zasady i wskazania
Dlaczego dieta Low FODMAP jest kluczowa w leczeniu IBS?
Dieta Low FODMAP pełni niezwykle ważną rolę w leczeniu zespołu jelita nadwrażliwego, ponieważ ogranicza produkty, które ulegają fermentacji w jelitach (węglowodany, takie jak monosacharydy i poliole) i nasilają przykre objawy.
O ile u zdrowych osób FODMAP wspomaga regularność wypróżnień, pacjenci z IBS mogą odczuwać ból w obrębie jamy brzusznej ze względu na zbytnie rozciągnięcie ściany jelita. Ponadto węglowodany, które zdążyły już dotrzeć do jelita grubego, ulegają szybkiej fermentacji bakteryjnej połączonej z wytworzeniem nadmiernej ilości gazów. U zdrowej osoby gazy są łatwo usuwane z jelita, a u osoby chorej mogą wywołać bolesne wzdęcia.
Proces wdrażania diety obejmuje trzy etapy:
- eliminacja produktów FODMAP,
- stopniowe ponowne ich wprowadzanie,
- personalizacja jadłospisu.
Pacjenci z zespołem jelita nadwrażliwego powinni prowadzić dziennik żywieniowy, który pomaga identyfikować produkty nasilające objawy.
Przeczytaj na blogu: Dieta przy SIBO – zalecenia i zasady. Czego unikać?
Co jeść, aby złagodzić objawy IBS?
Prawidłowo dobrany jadłospis w zespole jelita drażliwego sprzyja redukcji objawów. Dieta niskofodmapowa zaleca produkty zawierające niską zawartość FODMAP, a więc takie, które nie powodują nadmiernej fermentacji w jelitach. Należą do nich:
- chude mięso (kurczak, cielęcina) i chude ryby (dorsz),
- warzywa i owoce – zazwyczaj są to: marchew, cukinia, papryka, szczypiorek, dynia, szpinak, sałata, pomidory, kiwi, truskawki, ananas, melon, mandarynki, banany (niedojrzałe lub średnio dojrzałe),
- zboża bezglutenowe – ryż, kasza jaglana, mąka kukurydziana, komosa ryżowa, kukurydza,
- nabiał – sery twarde oraz produkty bez laktozy.
Zalecenia żywieniowe w diecie przy jelicie drażliwym obejmują również nawodnienie. Woda niegazowana i słabe herbaty wspierają funkcjonowanie jelit.
Jakich produktów unikać przy zespole jelita drażliwego?
Aby podnieść jakość życia, należy stosować dietę wykluczającą produkty zawierające FODMAP, zwłaszcza rośliny strączkowe, warzywa kapustne i cebulowe oraz produkty bogate w monosacharydy i poliole.
Czego unikać:
- dań smażonych i marynowanych,
- tłustych mięs, wędlin, smalcu,
- owoców zawierających duże ilości błonnika pokarmowego (śliwki, jabłka, morele), chyba że są one dobrze tolerowane,
- smażonych jaj,
- nabiału o wysokiej zawartości tłuszczu,
- jedzenia typu fast food,
- ostrych przypraw, musztardy, octu.
Niewskazane są również produkty bogate w błonnik nierozpuszczalny, jak otręby, pieczywo razowe czy pestki, a także substancje słodzące, takie jak cukier, miód, fruktoza, ksylitol, syrop z agawy.
Eliminacja produktów FODMAP jest szczególnie istotna u osób, u których współwystępuje refluks i zespół jelita drażliwego.
Kluczowe znaczenie ma kierowanie się indywidualną tolerancją na poszczególne produkty.
Brzmi jak „koniec świata”? Nie musi tak być. Wiemy, że nie zawsze jest lekko i kolorowo, dlatego przychodzimy z pomocą. Foodify to rewolucja żywieniowa. Z nami dieta przy IBS staje się prosta i smaczna. Doradzamy, planujemy, układamy, gotujemy i dostarczamy!
A jeśli nie wiesz, co dokładnie wybrać, e-Asystent pomoże Ci stworzyć spersonalizowany plan żywieniowy (szyty na miarę!). Prawda, że brzmi idealnie?
